Katılım Hesabı Nedir?  Katılım Hesabının Faizden Farkı Ne?

Katılım Hesabı Nedir?  Katılım Hesabının Faizden Farkı Ne?

Son yıllarda birikimlerini faizsiz yöntemler dışında bir yöntemle değerlendirmek isteyenlerin, sıkça katılım hesaplarına yöneldiği görülüyor. Peki, katılım hesabı nedir? Katılım hesabının faizden farkı ne? Katılım hesabı olan bankalar hangileri? Bu soruların yanıtlarını fazlasıyla merak ettiğinizi biliyoruz; bu sebeple sizlere tüm bu soruların en doğru ve en açık yanıtlarını sunmaya çalışacağız.  

 

Katılım Hesabı Nedir?

Katılım hesabı, faizsiz bankalar tarafından sunulan bir vadeli mevduat hesap türüdür. Katılım bankaları, faizli bankaların aksine piyasadan topladıkları mevduatı emek-sermaye ortaklığı şeklinde işleterek müşterilerine kâr payı sunarlar. İslamiyet’in ilk dönemlerinde tüccarların kullandığı bu sistem, İslam ekonomisinin önemli yapı taşlarından biridir. O dönemlerde tüccarlar, sermaye sıkıntısı yaşadıklarında halktan aldıkları sermayeyi işletmekte ve onlara belirli vadelerde kâr ödemesi yapmaktaydı. Günümüzde bu sistemin gelişmiş hali olarak uygulanan katılım hesapları da genel çerçevede benzer özellikler taşımakta.

Katılım bankalarında hesap açan bireyler, mevduatlarını vadesiz yani cari hesaplarda tutabilecekleri gibi faizsiz mevduat hesabı olarak da bilinen katılım hesaplarında değerlendirebilirler. Aylık, 3 aylık, 6 aylık, 1 yıllık ve 1 yıldan fazla süreli olarak açılan bu hesaplardaki bakiyeler, belirli havuzlarda değerlendirilir. Banka, havuzlarda biriken mevduatları emek-sermaye ortaklığı kapsamında fiziki olarak işletir. Buradan elde edilen kârın bir kısmı müşteriye ödenirken diğer kısmı bankanın emek işletmeciliğinden kaynaklı kârı olarak kendisine kalır.

 

Katılım Hesabı Hangi Bankalarda Var?

Günümüzde katılım hesabı hangi bankalarda var sorusuna verilebilecek 5 cevap mevcuttur. Türkiye’de faaliyet gösteren Vakıf Katılım Bankası, Ziraat Katılım Bankası, Kuveyt Türk Katılım Bankası, Türkiye Finans Katılım Bankası ve Albaraka Türk Katılım Bankası, katılım hesabı hizmeti sunan özel ve kamu niteliğindeki bankalardır. Bunlardan Vakıf Katılım ve Ziraat Katılım bankaları kamu bankası niteliğindeyken diğer 3 bankanın özel iştirakler olduğu görülmektedir.

Bu bankaların tamamında katılım hesabı açmak mümkündür. Minimum katılım hesabı açılış bakiyesi bankadan bankaya değişmekle birlikte genellikle 500 ya da 1.000 TL civarındadır. Daha yüksek mevduatlarda yüksek kâr istisnası uygulanabilir. İlk hesap açılışında genellikle %80’e %20 gibi bir paylaşım oranı uygulanır. Örneğin; 100.000 TL ile 1 aylık katılım hesabı açtığınızda bankanın bu parayı 1 ay işlettikten sonra elde ettiği kârın %80’i size kâr payı olarak ödenir, kalan tutar ise daha önce belirttiğimiz üzere bankanın kârıdır. Mevduatınız ne kadar yüksekse bankanın diğer katılım bankalarıyla rekabeti gereği daha yüksek kâr alabilirsiniz.

 

Katılım Hesabının Faizden Farkı Ne?

Katılım bankaları ile ilgili araştırma yapan bireylerin aklına takılan ilk soru muhtemelen katılım hesabının faizden farkı ne? sorusudur. Bu hususta katılım bankalarının yıllardır belli başlı sorulara cevap vermekte olduğunu belirtebiliriz. Faizli bankalarda çalışan vadeli mevduat hesapları, faiz ile değerlendirilmekte ve müşterilere vade sonu için belirli bir getiri garantisi verilmektedir. Sözleşme öncesinde belirlenen ödemeye tekabül eden net tutar, vade sonunda müşteri hesabına aktarılır. Dolayısıyla müşterinin vade sonunda elde edeceği faiz getirisi önceden belirlenmektedir. Katılım hesaplarında ise aksi bir durum söz konusudur. Banka, katılım hesabı müşterilerine vade sonunda ödenecek tutar ile ilgili net bir bilgi sunamaz. Sadece piyasa şartlarına ve bankanın faaliyetlerine göre ortalama bir tutardan söz edilebilir. Bankanın ne kadar kâr edeceği vade öncesinde belli olmadığından böyle bir bilginin verilmesi mümkün olmayacaktır.

Katılım hesabının faizden farkı ne sorusuna verilebilecek bir diğer yanıt da vade sonundaki getiri garantisidir. Faizli bankalar, zarar ettikleri durumlarda dâhi taahhüt ettikleri faiz ödemesini gerçekleştirirler. Müşteri açısından bir riskin söz konusu olmadığını söylememiz mümkündür. Katılım hesapları ise kesin ifadeler kullanmaktan kaçınırlar. Zira ortada bir kâr-zarar ortaklığı vardır. Müşteri, kâra ortak olduğunun en az yarısı kadar zarara da ortak olmalıdır. Katılım bankalarının vadeli hesap havuzları, profesyonel bir şekilde yönetilmektedir; bu sebeple genellikle zarar değil, kârdan zarar söz konusu olmaktadır. Ayrıca bankanın krediler için teminat alması, sadece nitelikli kişilere kredi tahsis etmesi de zarar riskini azaltmaktadır.

 

Katılım Hesabı Açmak İçin Gerekli Belgeler

Katılım hesabı açmak için gerekli evraklar, standart cari hesap açılışındaki evraklarla birebir aynıdır. Bu belgeleri şu şekilde sıralayabiliriz;

    • Nüfus Cüzdanı, Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı, Geçici Kimlik Belgesi, Ehliyet, Mavi Kart  ya da Pasaport

 

    • Vekâleten işlem yapılacaksa noter tasdikli vekâletnamenin aslı

 

    • Tüzel kişilikler adına açılacak katılım hesaplarında Ticaret Sicil Gazetesi, Vergi Levhası ve İmza Sirküleri (ya da İmza Beyannamesi)

 

  • Vakıf, Dernek, Site Yönetimi vs. kurumlar adına katılım hesabı açılacaksa noter tasdikli karar defteri

 

Katılım Hesabı Kapatma Nasıl Yapılır?

Katılım hesabı, müşteri tarafından istenilen anda kapatılabilir; fakat bu kapamanın gerçekleştiği esnada bazı şartlar uygulanmaktadır. Kâr ödemesi alabilmek için vade sonuna kadar beklemek şarttır. Örneğin; 10.000 TL ile 1 aylık katılım hesabı açılırsa ve 27. günde katılım hesabının kapatılması istenirse müşteriye yalnızca 10.000 TL ödenir. 1 ay sonunda kâr paylarının hesaplara dağıtılması sonrasında kapatılmak istenirse 10.000 TL ile birlikte hesaba gelen katılım payı da müşteriye ödenecektir.

Katılım hesabının kapatılması tümüyle olabileceği gibi kısmi de olabilir. Yukarıdaki örnek üzerinden devam ederek katılım hesabı müşterisinin 5.000 TL’sini çekmek istediğini varsayalım. Bu durumda vade sonunda sadece kalan tutarın kâr payı alınabilir.

 

Esnek Vadeli Katılım Hesabı Nedir?

Esnek vadeli katılım hesabı, kırık vadeli olarak da bilinen ve 32, 34, 45 gün gibi özel günlere tekabül eden katılım hesaplarıdır. 32 gün vadeli katılım hesabının getirisi, 1 aylık katılım hesabına göre daha fazla, 3 aylık katılım hesabına göreyse daha azdır. Esnek vadeli katılım hesapları, standart vadeli hesaplara göre daha çok tercih edilmektedir.